ต้องให้ลูกดูจอแบบไหน ไม่เสี่ยงพัฒนาการช้า ออทิสติก!!!
ต้องให้ลูกดูจอแบบไหน ไม่เสี่ยงพัฒนาการช้า ออทิสติก!!!
Screen Time และ “Virtual Autism” การใช้หน้าจอมากเกินไปในเด็กเล็ก อาจทำให้เด็กแสดงพฤติกรรม “คล้ายออทิสติก” ได้ในบางกรณี อาการที่พบอาจดูเหมือนออทิสติก แต่ไม่ได้หมายความว่าเด็กเป็นออทิสติกจริงเสมอไป ต้องประเมินอย่างรอบด้านก่อนวินิจฉัย
Screen Time คืออะไร
หมายถึงการใช้หน้าจอเป็นเวลานาน เช่น โทรศัพท์มือถือ, แท็บเล็ต ,ทีวี ,วิดีโอออนไลน์ ,เกมดิจิทัล โดยเฉพาะในเด็กเล็กช่วงพัฒนาการภาษาและสังคมสำคัญ (วัยทารก–ปฐมวัย)
ออทิสติกเทียม (Virtual Autism) คืออะไร
คำนี้ใช้เพื่ออธิบายเด็กบางคนที่ใช้หน้าจอจำนวนมาก มีปฏิสัมพันธ์กับคนจริงน้อย และแสดงพฤติกรรมคล้ายออทิสติก เช่น
Screen Time และ “Virtual Autism” การใช้หน้าจอมากเกินไปในเด็กเล็ก อาจทำให้เด็กแสดงพฤติกรรม “คล้ายออทิสติก” ได้ในบางกรณี อาการที่พบอาจดูเหมือนออทิสติก แต่ไม่ได้หมายความว่าเด็กเป็นออทิสติกจริงเสมอไป ต้องประเมินอย่างรอบด้านก่อนวินิจฉัย
Screen Time คืออะไร
หมายถึงการใช้หน้าจอเป็นเวลานาน เช่น โทรศัพท์มือถือ, แท็บเล็ต ,ทีวี ,วิดีโอออนไลน์ ,เกมดิจิทัล โดยเฉพาะในเด็กเล็กช่วงพัฒนาการภาษาและสังคมสำคัญ (วัยทารก–ปฐมวัย)
ออทิสติกเทียม (Virtual Autism) คืออะไร
คำนี้ใช้เพื่ออธิบายเด็กบางคนที่ใช้หน้าจอจำนวนมาก มีปฏิสัมพันธ์กับคนจริงน้อย และแสดงพฤติกรรมคล้ายออทิสติก เช่น
- ไม่สบตา
- ไม่ตอบสนองเวลาเรียกชื่อ
- มีพัฒนาการด้านการพูดช้า
- พฤติกรรมซ้ำ
- เล่นคนเดียว
- สนใจสิ่งเร้าในจอมากกว่าคน
แต่สำคัญมากคือ !!ออทิสติกเทียม!! ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์อย่างเป็นทางการ
สาเหตุที่เป็นไปได้ ที่ทำให้เกิดออทิสติกเทียม
- ขาดการปฏิสัมพันธ์แบบสองทาง โดยปกติเด็กต้องเรียนรู้ภาษาและสังคมจากการโต้ตอบจริง
- ลดการเล่นและการสำรวจโลกจริง ทำให้พัฒนาการทางด้านประสาทสัมผัส พัฒนาการด้านกล้ามเนื้อ และสังคมลดลง
- การกระตุ้นสมองแบบเร็วเกินไป ภาพและเสียงที่เปลี่ยนเร็วจากการดูจอ อาจทำให้ความสนใจต่อสิ่งต่างๆสั้นลง
- การเรียนรู้เชิงสังคมลดลง ขาดการอ่านสีหน้า น้ำเสียง และบริบททางสังคม
กลุ่มเด็กที่อาจเสี่ยงมากกว่า
- เด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี
- เด็กที่ใช้หน้าจอหลายชั่วโมงต่อวัน
- เด็กที่มีการดูหน้าจอแบบ passive viewing (เปิดทิ้งไว้)
- เด็กที่มีการโต้ตอบกับผู้ปกครองน้อย
ประเด็นสำคัญ
- ไม่ใช่เด็กทุกคนที่ใช้หน้าจอจะมีอาการ
- ไม่ใช่เด็กทุกคนที่มีอาการคล้ายออทิสติก จะเกิดจากหน้าจอ
- ต้องประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญก่อนสรุป
- ออทิสติกจริงมีสาเหตุจากการพัฒนาการของสมอง (neurodevelopmental) ไม่ใช่เกิดจากหน้าจอเพียงอย่างเดียว
ข่าวดี: เด็กบางคนดีขึ้นเมื่อปรับสิ่งแวดล้อม มีรายงานเด็กบางคนที่ลดเวลาการดูจอ หรืองดจอ เพิ่มการเล่นกับคนจริง เพิ่มกิจกรรมเคลื่อนไหวและสื่อสาร แล้วพฤติกรรมคล้ายออทิสติกดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
แนวทางแนะนำสำหรับผู้ปกครอง
จำกัดเวลาการดูจอตามวัย
- เด็กเล็ก = เน้นปฏิสัมพันธ์จริง
- หลีกเลี่ยง passive viewing (เปิดทิ้งไว้)
- ผู้ปกครองดูด้วย
- พูดคุยโต้ตอบ
- ตั้งคำถามขณะดู
- เล่นกับเพื่อน
- เล่นสมมติ
- อ่านหนังสือ
- เล่นกลางแจ้ง
- ให้ไปพบกุมารแพทย์พัฒนาการ, นักจิตวิทยาเด็ก, นักกิจกรรมบำบัด และนักแก้ไขการพูดเพื่อประเมินพัฒนาการ
บทความที่เกี่ยวข้อง
การจัดการพฤติกรรม (Behavior management) หมายถึงกลยุทธ์ที่ออกแบบมาเพื่อลดพฤติกรรมไม่พึงประสงค์และเพิ่มพฤติกรรมทดแทนที่เหมาะสม
การเปลี่ยนแปลงเป็นเรื่องยากสำหรับเด็กออทิสติก แต่ ด้วยการเตรียมล่วงหน้า กิจวัตรที่ชัดเจน การสนับสนุนทางอารมณ์ และความร่วมมือกับโรงเรียน จะช่วยให้เด็กค่อย ๆ ปรับตัวได้ดีขึ้น ลดพฤติกรรมที่ยากลำบาก และสร้างความมั่นใจในการเผชิญสิ่งใหม่ ๆ
เด็กบางคนที่มีภาวะออทิสติกอาจ พูดได้ตามปกติที่บ้านหรือกับคนสนิท
แต่เมื่ออยู่ในโรงเรียนหรือสถานที่ใหม่ ๆ กลับ “เงียบ” ไม่พูดเลย
