การเปลี่ยนผ่านสู่วัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ในเด็กออทิสติก

การเปลี่ยนผ่านสู่วัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ในเด็กออทิสติก

การเปลี่ยนผ่านจาก วัยเด็ก วัยรุ่น วัยผู้ใหญ่ เป็นช่วงเวลาที่สำคัญและเปราะบางโดยเฉพาะสำหรับเยาวชนออทิสติก เพราะเต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลงด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และความคาดหวังของสังคมที่เพิ่มขึ้น

บทความนี้เน้นช่วยผู้ปกครองเข้าใจว่า

• ควรเริ่มเตรียมตัวเมื่อไหร่
• ต้องสอนทักษะอะไรบ้าง
  
• ต้องวางแผนอนาคตอย่างไร
• และจะช่วยให้ลูกมีความมั่นใจในการใช้ชีวิตได้อย่างไร

1. การวางรากฐานตั้งแต่วัยเด็ก
การเตรียมตัวไม่ควรรอจนเข้าสู่วัยรุ่น แต่ควรเริ่มตั้งแต่เด็ก โดยเน้นให้เด็กมี

• ทักษะดูแลตัวเองพื้นฐาน
  
• การสื่อสารความต้องการ
  
• ทักษะการจัดการอารมณ์ (self-regulation)
  
• ความเข้าใจเรื่องขอบเขตส่วนตัวและความปลอดภัย
  

สิ่งเหล่านี้จะเป็นฐานสำคัญเมื่อเขาต้องเจอสังคมที่ซับซ้อนขึ้นในวัยรุ่น

2. วัยรุ่น: การเปลี่ยนแปลงที่ท้าทาย

• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและอารมณ์
  วัยรุ่นทุกคนต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงทางฮอร์โมน แต่สำหรับออทิสติก ความรู้สึกอ่อนไหวและความเครียดอาจรุนแรงกว่า ทำให้เกิด
  

• อารมณ์แปรปรวน
• ความวิตกกังวลสูง
• การระเบิดอารมณ์เกิดบ่อยขึ้น

• การเข้าสังคมและเพื่อนเด็กวัยรุ่นออทิสติกอาจเจอปัญหา เช่น

• อ่านสัญญาณทางสังคมยาก
  
• ถูกเพื่อนเข้าใจผิด
  
• เสี่ยงถูกรังแก

• เรื่องเพศและความปลอดภัย เรื่องเพศเป็นสิ่งที่ควรสอนอย่างเป็นขั้นตอน

• การยินยอม
  
• ขอบเขตส่วนตัว
  
• การปฏิเสธอย่างปลอดภัย
  
• ความสัมพันธ์ที่เหมาะสม
  เนื่องจากวัยรุ่นออทิสติกอาจตีความความสนใจของคนอื่นผิดได้ง่าย

3. การเตรียมความพร้อมด้านการศึกษาและอาชีพ
ผู้ปกครองควรเริ่มวางแผนเมื่อเด็กเข้าใกล้อายุ 1416 ปี โดยเน้น 3 ส่วนสำคัญ

1) ทักษะชีวิตประจำวัน (Life Skills)

• จัดการเวลา
  
• ทำงานบ้าน
  
• การดูแลสุขภาพและความสะอาด
  
• การวางแผนการเงินเบื้องต้น
  

2) ทักษะอาชีพ (Vocational Skills)

• งานง่าย ๆ ในชุมชน
• กิจกรรมฝึกงาน
  
• สำรวจความสนใจและจุดแข็ง
  
• ใช้บริการแนะแนวอาชีพเฉพาะทางสำหรับออทิสติก

3) แผนการศึกษา (Transition Plan)
หากอยู่ในระบบโรงเรียนควรมีแผนเปลี่ยนผ่าน เพื่อเตรียมตัวเด็กอย่างเป็นระบบ เช่น

• การฝึกการเดินทาง
  
• ทักษะการหางาน
  
• ทักษะการเข้าสังคมในที่ทำงาน
  

4. การเปลี่ยนผ่านสู่วัยผู้ใหญ่: ความรับผิดชอบและการใช้ชีวิตอิสระ

• ทักษะการใช้ชีวิตอิสระ (Independent Living Skills)เช่น

• การจัดการเงิน
  
• การเดินทางด้วยตัวเอง
  
• การเตรียมอาหารง่าย ๆ
  
• การจัดตารางชีวิต
  ระดับ อิสระมากน้อยแค่ไหน ขึ้นอยู่กับความสามารถของแต่ละคน ไม่ควรเปรียบเทียบ

• สุขภาพจิตและการสนับสนุนระยะยาว
  เด็กออทิสติกจำนวนมากต้องการผู้ใหญ่ที่ อยู่ใกล้เป็นเครือข่ายสนับสนุน แม้โตแล้ว เช่น

• ช่วยจัดการเอกสาร
  
• นัดหมอ
  
• ดูแลเรื่องการเงิน
  
• สนับสนุนเมื่อเกิดภาวะวิตกกังวล

• การเข้าร่วมชุมชน สนับสนุนให้ผู้ใหญ่ที่เป็นออทิสติกเข้าร่วม
  

• กลุ่มเพื่อน
  
• กิจกรรมตามความสนใจ
  
• งานอาสา
  
• ชุมชนคนออทิสติก
  เพื่อสร้างความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคม

• จากการจัดการทุกอย่างให้ ไปเป็น โค้ชด้านชีวิต
• ให้เด็กลองตัดสินใจด้วยตัวเอง แม้จะผิดพลาดบ้าง
• สอนให้รู้ว่าเมื่อไหร่ควรขอความช่วยเหลือ

เป้าหมายคือ ความสามารถในการบริหารชีวิตตามศักยภาพของตน

บทสรุป การเปลี่ยนผ่านจากวัยเด็กสู่ผู้ใหญ่ในออทิสติกควรต้อง

• วางแผนล่วงหน้า
  
• สอนทักษะชีวิตแบบค่อยเป็นค่อยไป
  
• ให้ความเข้าใจด้านอารมณ์
  
• เตรียมทักษะอาชีพและสังคม
  
• และสร้างเครือข่ายสนับสนุนระยะยาว