5 วิธีช่วยให้เด็กออทิสติกที่ไม่พูด เริ่มสื่อสารและเริ่มพูด

5 วิธีช่วยให้เด็กออทิสติกที่ไม่พูด เริ่มสื่อสารและเริ่มพูด

“เด็กที่ไม่พูด” (Nonspeaking) ไม่ได้หมายความว่าเด็กพูดไม่ได้ แต่หมายถึงยัง “ไม่ใช้การพูดเป็นช่องทางหลักในการสื่อสาร” และต้องการวิธีการสนับสนุนที่ถูกต้อง เป็นลำดับขั้นตอน
เป้าหมายหลักไม่ใช่แค่ “ให้พูด” แต่คือให้เด็กสื่อสารได้อย่างมีความหมายในแบบที่เหมาะกับเขา

1) เริ่มต้นด้วยการสื่อสารแบบไม่ใช้การพูด (Augmentative & Alternative Communication, AAC)

หลักการ
เด็กที่ยังไม่พูดควรมี “ช่องทางสื่อสาร” อื่นที่ใช้งานได้ทันที เช่น

• ภาพสัญลักษณ์
• ป้ายคำขอ (Request cards)
• ตารางภาพ
• อุปกรณ์สื่อสารแบบกดปุ่มเสียง
• แอป AAC บนแท็บเล็ต

• ความกดดันสูง
• การสื่อสารด้วยคำพูดซับซ้อนเกินไป
• ความล่าช้าทางกล้ามเนื้อปาก
• วิตกกังวลเวลาออกเสียง

• เล่นของที่ต้องเปิด-ปิด แต่ให้ผู้ใหญ่ถือกุญแจ เด็กต้องขอ
• เล่นของที่ต้องรอ เช่น ฟองสบู่  ให้เด็ก “ส่งสัญญาณ” เพื่อให้เล่นต่อ
• ใช้ของที่เด็กชอบมาก ๆ แล้วหยุดกลางคัน รอให้เด็ก “สื่อสารเพื่อขอเพิ่ม”

• จับมือผู้ใหญ่
• ชี้
• มองหน้า
• ดึง
• ยื่นภาพ

• ใช้คำเดี่ยว เช่น “กิน”, “น้ำ”, “เปิด”, “ไป”, “หยุด”
• พูดช้า ชัด ไม่ยาว
• ใส่ภาษากายประกอบ
• พูดคำเดิมซ้ำ ๆ ในสถานการณ์เดิม
• เน้นคำที่เด็กใช้ในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่คำศัพท์ยาก

ตัวอย่าง
เวลาให้ขนม พูดว่า
“กิน?” ยื่นภาพ “กิน” หรือ
“น้ำ?” รอ 2–3 วินาที

เป้าหมาย
ให้เด็กเริ่มเชื่อมโยง “คำ” กับ “ผลลัพธ์” ก่อน แล้วจึงเริ่มพูดตาม

4) ทำให้การสื่อสารเป็นเรื่องสนุก และปลอดจากแรงกดดัน
เด็กที่ไม่พูด มักรู้สึกเครียดเมื่อถูกขอให้ “พูด” ตรง ๆ เช่น “พูดก่อนถึงจะได้!”
วิธีนี้ทำให้เด็กปิดตัว ไม่อยากสื่อสาร
แนวทางที่ถูกต้อง

• ใช้การเล่นเป็นฐาน (play-based learning)
• เลือกของที่เด็กชอบที่สุดเป็นตัวกระตุ้น
  
• เล่นเป็นรอบสั้น ๆ 1–3 นาที
  
• ทำเสียงประกอบ ตลก ๆ สนุก ๆ
  
• ร้องเพลงสั้น ๆ
• เล่นเกมเปิด–ปิด, ซ่อนแอบ, เป่าฟองสบู่
  

เหตุผล
เมื่อเด็ก “ผ่อนคลายและมีความสุข”
สมองส่วนการสื่อสารและการเลียนแบบจะทำงานดีขึ้น เด็กจึงมีโอกาสพูดตามโดยธรรมชาติ

5) รุ่นน้องเลียนแบบรุ่นพี่ — ใช้การเลียนแบบ (Imitation)
การเลียนแบบเป็นหัวใจของการพัฒนาภาษา เด็กที่ไม่พูด ส่วนมากต้องเริ่มจากเลียนแบบ การเคลื่อนไหว เสียง คำทีละขั้น
ขั้นตอนการฝึกเลียนแบบ
ขั้นที่ 1: เลียนแบบท่าทางง่าย ๆ

• ตบมือ
• โบกมือ
• ชี้
• เอามือแตะแก้ม (เด็กไม่พูดก็เลียนแบบได้)

• “อา”
• “อู”
• “เอ๊ะ”
• เสียงสัตว์ เช่น “เมี้ยว”, “บู๊ว”

• “ไป”
• “มา”
• “หยุด”
• “กิน”

ขั้นที่ 4: เริ่มรวมคำ

• “เอา น้ำ”
• “ไป รถ”
  

เคล็ดลับ ให้รางวัลทันที เช่น เล่นต่อ กอด ชม ใช้ของที่เด็กชอบ

สรุป 5 วิธีช่วยให้เด็กออทิสติกที่ไม่พูด เริ่มสื่อสารและเริ่มพูด

1. ต้อง “เปิดช่องทางสื่อสาร” ให้เด็กก่อน (AAC)
2. ต้องทำให้เด็กเห็นว่า “สื่อสารแล้วได้ผล”
3. ภาษาที่ดีเริ่มจากการฟังคำง่าย ๆ ชัด ๆ
4. การสื่อสารต้องสนุก ไม่ถูกบังคับ
5. การเลียนแบบคือฐานสำคัญของการเริ่มพูด

• สื่อสารมากขึ้น
• ออกเสียงมากขึ้น
• และมีโอกาสพัฒนาไปถึงการพูดเป็นคำและประโยคตามลำดับ